Vaidhyanath Pattern

Navigation

वैद्यनाथ पॅटर्न

 

‘बहु असोत सुंदर संपन्न की महान, प्रिय अमुचा एक महाराष्ट्र देश हा.....’ कुठे आहे हा सुजलाम सुफलाम महाराष्ट्र...? आपल्या राज्यातील निसर्गराजा अनेकदा सुक्या आणि ओल्या दुष्काळामुळे रौद्ररुप धारण करताना दिसतो. गेली अनेक वर्षे मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्राच्या बहुतांश गावांनी आणि पर्यायाने शेतकर्यांनी या दुष्काळाची झळ सहन केली आहे आणि करीत आहेत.या दुष्काळात पोळलेल्या, पाण्यासाठी आसुसलेल्या खेड्यां-पाड्यातील कुटुंबांना थोडासा आल्हाददायक ओलावा देण्याचा ध्यास भाजपा युवा मोर्चा, महाराष्ट्र - प्रदेशाध्यक्षा आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांनी घेतला आहे. जालना विभागात राबवलेल्या ‘शिरपूर पॅटर्न’ मुळॆ तेथील शेतांना आणि प्यायला मुबलक पाणी मिळायला लागले हे लक्षात घेऊन असा प्रकल्प आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांनी त्यांच्या प्रदेशातही राबवण्याचे ठरवले. त्यानुसार आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांनी वैद्यनाथ सहकारी साखर कारखाना आणि वैद्यनाथ सर्वांगिण विकास संस्थेच्या काही सदस्यांकडून या शिरपूर पॅटर्नची पाहणी करवून घेतली. त्यांनी नाल्यावर बंधारे बांधून पाण्याचा मुबलक पुरवठा शेतीला आणि नागरिकांना रोजच्या वापराला होईल का? याचा अभ्यास केला. या अभ्यासाचे फलित म्हणून शिरपूर पॅटर्न यशस्वीरित्या राबवणारे जलतज्ञ डॉ.सुरेश खानापूरकर यांचे सहकार्य घेऊन त्यांच्या नेतृत्त्वाखाली वैद्यनाथ पॅटर्न परळीमधे राबवला जाऊ लागला. आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांनी परळी वैजनाथ येथील कौठाळी नदीवर बंधारे बांधून जलसंधारण अभियान हाती घेतले. दुष्काळग्रस्त परिस्थितीवर कायम स्वरूपी मात करण्यासाठी लोकांच्याच सहकार्याने, कमी खर्चात आणि शास्त्रशुध्द पध्दतीने नागरिकांची पाण्याची तहान शमवण्याचे बहुमोलाचे काम आमदार पंकजा मुंडे-पालवे करीत आहेत. भविष्यात पाणी टंचाई निर्माण होऊ नये अशा स्वरूपाने या प्रकल्पाचे काम करण्यात येत आहे. १२ गावांमधे २३ ठिकाणचे काम पूर्ण झाले असून पहिला बंधारा एक किलोमीटर लांब नाल्याचा, १०० फूट रूंद, २० फूट खोल करण्यात आला आहे. अतिशय वेगाने चालू असलेल्या या कामाचा खरा फायदा उन्ह्याळ्याच्या दिवसात नागरिकांना प्राप्त होणार आहे. पिण्याचे पाणी आणायला मैलोंमैल लांब जावे लागणार्या महिलांचा बहुतांश त्रास यामुळे कमी होणार आहे. शेतीला सहज आणि आवश्यक तेवढे पाणी प्राप्त होणार आहे.

महाराष्ट्र सरकारने आजपर्यंत अनेक कोटी रूपये जलसिंचनासाठी खर्च केले. तरी सुध्दा राज्यातील धरणांच्या आणि जलाशयांच्या परिस्थितीत फारशी सुधारणा झालेली आपणाला दिसत नाही. उलट त्यांची परिस्थिती अजूनच भयावह होताना दिसत आहे. त्यामुळे वैद्यनाथ प्रकल्पासाठी आजपर्यंत सव्वा कोटीहून अधिक खर्च होऊनही हा जलसंधारणाचा सोपा आणि स्वस्त मार्ग असल्याचे नमूद केल्यास वावगे ठरणार नाही. या बंधारे प्रकल्पामुळॆ आजूबाजूच्या गावांना अनेक फायदे होणार आहेत. बंधार्यातील पाणी अडवून साठवल्यामुळे एप्रिल-मे पर्यंत या नाल्यातील पाणी टिकून राहू शकेल. बंधार्यातील साठलेले पावसाचे पाणी जमिनीत मुरल्याने आसपासच्या भागातील विहीरी आणि बोअरवेलला मुबलक आणि चांगले पाणी यायला लागेल. नैसर्गिक पाण्याची पातळी वाढून, गाळ टाकल्यामुळे जमिनीचा कसही वाढेल. परिणामी, आसपास लागवड केला जाणारा ऊस आणि कापूस यांच्या पिकाचा दर्जा सुधारण्यास मदत होईल. ‘पाणी टंचाई’ या भयावह शब्दामुळे निर्माण होणार्या त्रासापासून जनतेची सुटका होण्यास मदत होणार आहे.

आपला देशाची सुजलाम सुफलाम अशी प्रगती व्हायला हवी असेल तर आधी आपले राज्य त्या आधी आपले शहर आणि त्या आधी आपल्या प्रभागाचा सर्वांगिण विकास होणे आवश्यक आहे. समाजातील प्रत्येक घटक अन्न, वस्त्र आणि निवारा या मुलभूत गरजांपासून वंचित राहता कामा नये. पृथ्वीवर जलमय भाग अधिक असूनही महाराष्ट्रात पाऊस पडून सुध्दा पाणी टंचाई ही सर्वात मोठी विकासाच्या आड येणारी गोष्ट आहे हे आपल्या सर्वांना चांगलेच माहिती आहे. आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांनी प्रभाग विकासासाठी ही पाणी टंचाई दूर होणे आवस्यक आहे हे लक्षात घेऊन या प्रकल्पाच्या पूर्ततेसाठी त्यांनी आणि त्यांच्या सहकार्यांनी तन, मन आणि धन पणाला लावले आहे. राजकारणात यशस्वी व्हायचे म्हणजे समाजाचा विकास होणे आवश्यक असते.

आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांची जन्मभूमी असलेल्या परळी भागातील समस्या त्या चांगल्या जाणतात. त्यामुळे हा प्रकल्प यशस्वी होण्याकडे त्यांचे लक्ष आहे. आपल्या भागातील समाजाच्या हिताचा नुसता विचार नव्हे तर ते प्रश्न सोडवण्यासाठी आवश्यक ते सर्व आमदार पंकजा मुंडे-पालवे करताना दिसत आहेत. स्त्री-भ्रूण हत्या, लेक वाचवा, गट शेती किंवा हा बंधारे प्रकल्प असो त्या जनतेच्या कायमस्वरूपी सोयींसाठी, विकासासाठी आणि जनतेची वैचारिक प्रगती व्हावी यासाठी ठाम उभ्या आहेत. त्यांनी स्थापन केलेल्या समाजोपयोगी कामे करणार्या एनजीओ संस्थेच्या सदस्यांचे मोठे सहकार्य या भागातील महिलांची प्रगती होण्यासाठी मोलाचे ठरत आहे. महिलांनी केलेल्या उत्तम कामाचे कौतुकही त्या विविध पुरस्कार प्रदान करून करतात. आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांचे युवा नेतृत्त्व पाहून समाजातील अनेक महिला-पुरूषांनी स्वत:हून पुढे येण्याची गरज आहे. यामुळे आपल्या प्रभागातील महिला अत्याचार, शेतीतील अडचणी आणि पाणी टंचाई सारखे प्रश्न सोडवण्यास मदत होईल. दुरदृष्टी आणि आधुनीक तंत्रज्ञानाचा अचूक वापर करून आपल्या जिल्ह्यातील पाणी टंचाई प्रश्न दूर करून समाजाचा कायापालट करण्यार्या म्हणून आमदार पंकजा मुंडे-पालवे यांचे नाव नमुद करणे योग्यच ठरेल....!

वैद्यनाथ पॅटर्नची यशोगाथा

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *